A. Purwaka
Panggenane manusa ing jero karya
sastra nggeret kanggo dikaji ngeling kedudukane dadi subyek lan dadi objek.
dadi subjek yaiku mung manusa sing ngasilke karya sastra, sawalike manusa uga
dadi objek (materi), karangan sastra karo manusa ora iso bokmenawa dipisahake.
sarehdene kuwi, muncul watesan menawa sastra yaiku ungkapan manusa sing arupa
pambengen, pikiran, ide lan semangat
Luwih-luwih sastra diwulangake ket
saka sekolah dasar nganti menyang jenjang pamulangan sing luwih dhuwur meneh.
sarehdene kuwi, awake dhewe kudu menehake sambarang sing bisa nggawe sastra ora
dadi hal sing anggel kanggo dipelajari saka kabeh wong. uga tulisan sastra
sageta bisa dinikmati lan karangan sastra sing bisa dinikmati yaiku geguritan,
sastra, parikan, lan drama(pewayangan)
Sastra kang dasare ngrupakake ciptaan,
siji kreasi semata - mata siji imitasi. Karya sastra dadi bentuk lan pakoleh
siji pagawean kreatif, nang hakikate yaiku media sing ngunaake basa kanggo ngungkapake
babagan kauripan manusia. mulakna,karya sastra, nang umume, kang isine babagan
perkawis sing melingkupi kuripan manusa. karya sastra lair dilatar bureni anane
surungan dasar manusa kanggo mengungkapkan eksistensi awake.
Biyasane kesusastraan dipara manut
daerah geografis utawa basa. dadi, sing klebu jero kategori Sastra yaiku:
geguritan, Novel cerito/cerpen (ketulis/lisan), syair, parikan, sandiwara/drama,
lukisan/kaligrafi.
B. Andharan
1. Tegese
prosa,puisi,lan pewayangan
a.
Gancaran utawa prosa yaiku
Gancaran utawa prosa yaiku jinising
bentuk tulisan tanpa tembang. Karangan
gancaran mono karangan kang arupa rerangkene ukara-ukara kang kaiket ing
sajroning paragraf. Saben paragraf sethithike dumadi
saka sa- ide/ sa-gagasan lan sawetara ide/gagasan penjelas. Ide/gagasan mau
diandharake ing ukara lajer (kalimat utama) dene ide penjelas kandharake ing
sajrone ukara-ukara penjelas.
b. Geguritan ( puisi )
Geguritan saka tembung lingga ‘gurita’ yaiku
owah-owahan saka tembung ‘gerita’. Dene tembung ‘gerita’ iku saka tembung
lingga ‘gita’ kang nduweni teges tembang utawa syair.
Ana uga kang nduweni panemu yen geguritan iku saka
tembung lingga ‘gurit’ kang nduweni teges tembang, kidung, syair.
Miturut kamus, geguritan yaiku tembang uran-uran utawa
karangan kang pinathok kayadene tembang, nanging guru gatra, guru lagu, lan guru
wilangane ora ajeg.
Miturut Raminah Baribin (2005) geguritan iku iketaning
basa kaya dene syair. Mula saperangan pawongan ana kang ngarani utawa nyebut
syair Jawa gagrag anyar.
Saka maneka teges geguritan ing dhuwur bisa kajupuk
dudutane (kesimpulane), geguritan yaiku wohing kasusastran Jawa anyar awujud
syair kang tanpa nganggo paugeran/pathokan tartamtu.
c.
Pewayangan
wayang iku pagelaran nganggo boneka kang umume katon endah ing wewayangane
lan dilakokake dening dhalang kanthi iringan gamelan. Boneka kasebut bisa kang awujud 2 dhimensi utawa
awujud 3 dhimensi. Umume, kang wujud 2 dhimensi, kagawe saka kulit (walulang),
kang biyasane kulit sapi, utawa wedhus. Lan kang wujud 3 dhimensi, lumrah
digawe saka kayu kang direnggani penganggo saka kain kang maneka warna
adhedhasar karakter wayang kasebut. Nanging ing sawatara tlatah, uga ana kang
gawe wayang saka suket, lan kerdhus, ananging wayang jinis ngene iki ora pati
akeh ditemoke ing Indonesia.
2.
Jenis –
Jenis Prosa,puisi lan pewayangan
a.
Jenis-jenis Prosa ( gancaran )
1) Gancaran (prosa) narasi.Yaiku karangan gancaran kang isine nyritakake
samubarang kanthi runtut manut urutan wektu. Tuladha karangan jinis iki kayata
: cerkak, cerbung, novel, dongeng, utawa crita pengalaman pribadi (pengalaman
olehe plesiran, pengalaman kang lucu, aneh, nyenengake, medeni, ngisinake,
nyusahake, lly). Crita bab olehe melu kegiatan PMR, Pramuka upamane ngepasi
Persami, melu lomba, lsp uga bisa diarani gancaran narasi menawa olehe crita
urut manut urutane kegiatan mau.
Tuladha jinise karangan iki kayata :
Wujude Crita Pengalaman
Plesir
Menyang Boyolali
Nalika preinan taun kepungkur, aku dijak keluargaku menyang Boyolali.
Sadurunge plesiran, aku lan keluargaku nyiapake barang-barang lan klambi sing
dibutuhake. Aku lan keluargaku mangkat menyang Boyolali jam 07.00 WIB nganggo
mobil pribadhi lan tekan ing Boyolali jam 09.30 WIB . Kira Kira jam 14.00 WIB
aku lan keluargaku menyang Embah Putriku. Ing kana akeh banget Wit Klapa.
Salah sijine Klapa Ijo. Klapa iku bisa diolah dadi Ombenan Lan Obat.
Nalika jam 22.00 WIB aku lan keluarga arep mulih menyang Wonosobo. Sadurunge
mulih, aku lan keluargaku Nyekar Mbahku. Sanajan kesel, nanging Preinan
iki nyenengke .
2) Gancaran (Prosa) DeskripsiYaiku karangan kang isine menehi gambaran kahanan
samubarang apa bae. Olehe nggambarake nganti satliti-tlitine supaya kang padha
maca kaya-kaya meruhi dhewe, ngrungokake dhewe lan ngrasakake dhewe kaya
apa kang dialami pengarang mau. Dadi apa kang katon, apa kang dirungu, lan apa
wae kang dirasakake pengarang dicitakake kanthi cetha.
Tuladha jinise karangan iki kayata :
Nggambarake sawijining
papan/panggonan
Papan Wisata Pulo Bawean
Pulo Bawean
minangka salah sijine papan wisata ing kutha Gresik,Jawa Timur. Pulo iki pancen
endah lan nyengsemake. Pulo Bawean mapane ana sisih lore kutha Gresik kira-kira
adohe 110 km nyabrang segara. Yen arep menyang Pulo Bawean,kudu nganggo sarana
numpak kapal tongkang utawa kapal barang sing suwene 8 nganti 10 jam. Saka
Gresik menyang Pulo Bawean bisa nganggo Jet Foil lan uga bisa nganggo kapal
gedhe sing seminggu mung kaping pindho. Manawa numpak Jet Foil,utawa kapal
gedhe wektu kanggo layar saka Gresik tumuju Pulo Bawean mung butuh wektu 2-4
jam.
Bawean nduweni papan wisata kang apik-apik. Pantai Mayangkara ing Desa
Kepuh,Banyu Panas Taubat ing Sangkapura,Grojogan Lancar lan Patar Slamet,uga
Tlaga utawa Danau Kastoba sing kondhang kaendahan lan pesona alame. Pulo Bawean
pancen aset wisata sing kudu di jaga,dikembangake,lan dilestarikake. Mula saka
iku,Pemerintah Kabupaten Gresik ngrancang,manawa Pulo Bawean arep didadekake
Wisata Bali Loro.
3) Gancaran (Prosa) ArgumentasiYaiku karangan kang isine
ngandharake sawijining pendapat/gagasan/ide ngenani bab apa bae dikantheni
alasan/bukti sing kuat, supaya sing padha maca percaya marang panemune penulis
mau. Alesan/bukti-bukti mau kanggo mbuktekake menawa apa kang katulis ing
karangan mau bener lan bisa dipercaya.
Tuladha jinise karangan iki kayata :
Cara Gampang
Njaga Kesehatan
Padate
aktivitas saben dina nggawe awake dhewe lali marang olah raga lan
kesehatan.Padahal, olah raga lan kesehatan kuwi dibutuhna dening kabeh wong.
Untu rapi
lan pipi simetris iku dadi salah sawijine tambahan penampilan.Kanggo gawe untu
rapi lan pipi simetris, ana hal-hal kang kudu digatekake. kayata:Ngombe susu
sapi 3-8 gelas saben dinene bisa nguatake lan ngapikke untu. Saliyane susu
sapi, keju lan yogurt uga bisa ngrawat untu kanggo jangka wektu suwe.Ngunyah
permen karet uga bisa kasebut senam wajah kang bisa nggawe rahang luwih
ngarakter.Apike ngunyah permen karet sedina kaping telu. Saliyane iku, nglakoni
olah raga saben dina iku uga penting, nglakoni olah raga sing entheng, kayata
senam (pemanasan nganti pendinginan kurang luwih 10 menit), push-up(5 menit),
sit-up (5 menit ).Lan sing paling penting, aja pisan-pisan ngrokok ya. Sehat
kuwi gampang kan?
4) Gancaran EksposisiYaiku karangan isine menehi katrangan salah sijine topik utawa masalah
kanggo menehi informasi utawa kabar marang wong kang padha maca. Supaya luwih
cetha biasane dikantheni data, grafik, table, diagram, lsp.
Tuladha
jinise karangan iki, kayata :
Eksposisi sawijining papan/panggonan
Candi Tinggalan Kerajaan Mataram Budha
Tahun 750
Masehi Wangsa, Syailendra mimpin Mataram. Raja-raja saka wangsa/ dinasti
Syailendra sing mimpin kerajaan Mataram yaiku:
a) Bhanu (
752 - 775 masehi )
b) Wisynu (
775 - 782 masehi )
c)
Indra ( 782 - 812 masehi )
d)
Samaratungga ( 812 - 833 masehi )
e)
Balaputeradewa ( 833 - 856 masehi )
Raja-raja
Wangsa Syailendra yaiku meluk agama budha. Supaya muliakke Sang Budha, kabehe
ndirikna:
a) Candi
Kalasan ing Yogyakarta
b) Candi
Sewu ing Yogyakarta
c)
Candi Pa won ing Yogyakarta
d) Candi
Mendut ing Muntilan
e) Candi
Borobudur ing Magelang
Candi Mendut
yaiku candhi budha sing didirikna karo Raja Indra tahun 824. Sing panggonane
sebelah wetan Borobudur ( Magelang ) Jawa Tengah. Ing njero candi Mendut ana
telu patung budha yaiku Cakyamurti, Avalokiteswara, lan Maitrya.
Kanthi dasar
Prasasti Kalasan tahun 778, dingerteni dene Candi Kalasan didirikna tahun 778
karo Keluarga Syailendra, sing dadi bangunan suci Dewi Tara. Diduga yen Dewi
Tara yaiku istri ska budha. Ing njero Candi Kalasan ana arca Dewi Tara sing di
gawe perunggu.
Candi
Borobudur yaiku peninggalan Kerajaan Mataram Budha sing paling penting. Candi
sing didirikna tahun 825 M karo Raja Samaratungga iki salah sijine keajaiban
ing dunia.
Relief saka
Candi Borobudur nglambangke keuripan manungsa. Sepuluh tingakatan bangunan
Borobudur nglambangke keuripan manungsa. Sepuluh tingkatan kasebut dikelompokke
dadi telu, yaiku tingkat Kamadhatu, tingkat Rupadhatu, lan tingkat Arupadhatu.
Saka sepuluh
tingkatan sing ana ing Borobudur, enem tingkat bentuke persgi, telu tingkat
bentuke bundar melingkar, lan siji tingkat paling nduwur bentuke stupa induk.
Stupa induk iki dibuka pertama saka tahu 1814 karo Residen Kedu Hartman.
Ing tiap
tingkatan Borobudur ana stupa-stupa cilik, kejaba stupa gedhe ( stupa induk )
saka tingkat paling nduwur. Stupa induk iki duwe diameter 9,90 meter lan
dhuwure 7 meter. Kabehe, Candi Borobudur duwe sekitar540 arca budha. Nanging,
saiki wis ora komplit maneh.
Supaya
nglestariake, Candi Borobudur wis dipugar ngasi ping 2 yaiku:
a)
Tahun 1907 – 1911 dipimpin karo Th. Vvan Erup sing bangsane Belanda.
b)
Tahun 1973 – 1983 karo Pemerintahan Indonesia saka bantuan UNESCO
5) Gancaran
(Prosa) Persuasi Yaiku
karangan kang nduweni ancas menehi pangaribawa (pengaruh) marang kang padha
maca supaya gelem melu marang apa kang dikarepake pengarang. Menawa sing
ditawakake barang ya supaya padha tuku. Yen diandharake bab kegiatan ya supaya
padha melu ing kegiatan mau
Tuladha
jinise karangan iki, kayata :
Iklan barang
Mbutuhake barang elektronik???
Tuku wae nang toko " Dewi Elektronik"
Dewi
elektronik sedia :
-
Kulkas
-
Mesin Cuci
-
Setlika
-
TV
-
ISP
-
HP
Ing kene ya bisa ndandakake
barang-barang elektronik. Dewi elektronik ana ing Jl. Imam Bondjol no.98
Wonosobo.
DISKON LHO.......!!!!!!!
b. Jenis-Jenis
Puisi ( geguritan )
1) Geguritan ( puisi ) Kuna
Geguritan
kuna nduweni pathokan/paugeran:
a) Cacahe gatra (larikan) ora
ajeg, nanging sithik-sithike papat.
b) Cacahing wanda (suku kata)
ing saben gatra utawa larik kudu padha akehe
c) Tibaing swara (guru lagu)
kudu runtut
d) Sangarepe guritan diwiwiti
tembung “Sun nggurit”, utawa “Sun Ngegurit”
Jenis-jenis
geguritan kuna.
klebu
geguritan kuna yaiku:
a) Mantra.
Mantra yaiku tembung utawa pamicara sing ngandung hikmah lan kekuwatan gaib. kekuwatan japa dianggep bisa marekake utawa nekakake celaka. Mantra iku salah siji saka jinis geguritan sing paling tuwa.
Mantra yaiku tembung utawa pamicara sing ngandung hikmah lan kekuwatan gaib. kekuwatan japa dianggep bisa marekake utawa nekakake celaka. Mantra iku salah siji saka jinis geguritan sing paling tuwa.
Onane Mantra ing masyarakat Melayu nang
awale dudu dadi karya sastra, nanging luwih akehkaitane karo adat pangandel masyarakat sapanggon
b) Parikan
Parikan ngrupakne siji geguritan asli lemah Melayu sing wis membudaya lan mengakar saka kauripan masyarakat sabendina. Pembagian parikan manut isine saka parikan anak, wong enom, agama/nasihat, teka-teki lan jenaka.
Parikan ngrupakne siji geguritan asli lemah Melayu sing wis membudaya lan mengakar saka kauripan masyarakat sabendina. Pembagian parikan manut isine saka parikan anak, wong enom, agama/nasihat, teka-teki lan jenaka.
c)
Karmina (parikan kilat)
Karmina yaiku salah sawijiné karya sastra awujud parikan sing kilat banget. Tegesé, geguritansuwe iki mung kapérang saka siji bait utawa loro baris.
d)
Seloka
(parikan berkait)
Seloka yaiku karya sastra sing nduwe bentuk sijining
parikan berkait sing ora cukup diungkapkan karo siji bait wae amarga parikan
berkait iki arupa gabungan saka pirang-pirang bait.
e) Gurindam
Gurindam yaiku geguritan sing adegake saben bait 2 baris,
sekabehane ngrupakne isi lan nunjukake sebab lan akibat, bersajak a-a-a-a lan isiné
nasihat,Gurindam sabenere dudu asale saka negerine dhewe, nanging saka negeri
India sing digawa pasukan Tamil sing dhikik tau mampir lan menetap neng salah
siji kepulauan neng Nusantara.
f) Talibun
Talibun ngrupakne geguritan suwe arupa parikan sing
nduweni ciri-ciri cacah barisnya luwih saka papat, ning kudu nduweni etungan
sing genep. kaya enam baris, delapan baris, lan sateruse. nek cacah barisnya kapérang saka enam baris, mula telu baris kapisan kudu
awujud sampiran lan telu
baris sakwise arupa isi.
dadi
:
Wondene enam
baris sajaknya a – b – c
– a – b – c. nek awujud saka wolu baris , sajaknya a – b – c – d – a –b – c –
d.
g) Syair
Syair kalebu geguritan suwe sing bentuke luwih bebas
tinimbang saka parikan. tembung syair asale saka tembung Arab syuur sing nduwe
arti perasaan. Kaya dhene gurindam, syair yaiku salah siji karya sastra sing
dudu asale saka lemah nusantara asli. geguritan suwe iki ngrupakne siji karya
sastra sing wiwitane digawa saka bangsa Arab menyang Nusantara wektu jaman
perkembangan agama Islam.
Syair dianggep wong Melayu dadi buah kesastraan mbah
putri moyang lan minangka duweane bangsane dewe. Isi syair sabenere yaiku siji
celathon utawa cerito. sarehdene kuwi, berdasarkan isine, syair dibedakna dadi
dongeng, syair kiasan/sindiran, syair hikayat, syair kedaden/kadadean, lan
syair budi pekerti/agama.
Tuladha geguritan Kuna:
Sun gegurit,
Wateke wong
kampung jati
Bekti marang
yayah wibi
Setya marang
sakeh janji
2) Geguritan( puisi ) Anyar
Dene geguritan gagrag anyar utawa geguritan modheren iku wujude wis beda
karo geguritan gagrag lawas. Geguritan gagrag anyar katon luwih mardika, wis
ora kaiket paugeran kaya paugerane geguritan gagrag lawas. Jalaran geguritan
iki wujude memper karo puisi bebas ing kasusastran Indonesia , mula geguritan
gagrag anyar ana kang ngarani “puisi bebas”. Ananging owah-owahan saka
geguritan gagrag lawas tumekaning gagrag anyar iku dumadi kanthi proses.
Pangripta kang miwiti nulis geguritan gagrag anyar iku R.Intoyo kanthi irah-irahan Dayaning
Sastra.Mula yen dititi kanthi premati geguritan gagrag anyar utawa
geguritan modheren nduweni titikan:
a) Basane
kalebu basa endah, tegese dudu basa padinan
b) Tetembungane
pilihan, tegese ora mung waton nggunakake tembung.
c) Sajak
pungkasan mardika/bebas
d) Isine mentes
e) Ana kalane nganggo lelewaning basa /gaya
bahasa .
c.
Jenis - Jenis Pewayangan
Jinising
wayang inggih menika:
1) Wayang wong
Yaiku,
wayang kang paragane wong, dene critane padha karo wayang purwa.
2) Wayang beber
Yaiku, wayang
ditontonake kanthi migunakake mori sing digambari banjur dibeber, yen wis
rampung banjur digulung maneh. Wayang iki nyritakake lelakone Jaka Kembang
Kuning karo Dewi Sekartaji
3) Wayang klithik utawa wayang krucil
Wayang iki
dianggo ing kraton nyritakake lelakone Sri Gatayu tekan Panji Kudalaleyan
4) Wayang wasana
Wayang sing
digawe saka kayu gepeng. Wayang iki nyritakake lakon Damarwulan lan Minak
Jingga.
5) Wayang madya
Wayang sing
njupuk lelakone Parikesit tan turunane kajupuk saka crita babad Tanah Jawa.
6) Wayang gedhog
Wayang sing
digawe saka kayu nyritakake lelaone Panji Asmarabangun karo garwane Dewi
Sekartaji utawa Candrakirana
7) Wayang golek utawa Thengul
Wayang kang
wujude golekan. Nyritakake lakon Amir Hambyah lan Umarmaya, babone njupuk saka
layang Menak
8) Wayang sadat
Yaiku wayang
kang nyritakake lakon agama Islam
9) Wayang suluh
Wayang
anggitane Jawatan Penerangan RI, kanggo menehi sesuluh (penerangan) marang
rakyat
10) Wayang potehi
Yaiku wayang
kang nyritakake lelakon Cina
3. Materi Panyinaone
ing SD
a. Prosa
Ing bab prosa (gancaran ) materi
panyinaone biasane para siswa diwenehi tugas gawe cerkak ing bentuk narasi,
deskripsi, argumentasi, eksposisi, utawa persuasi.
Tuladha:
Nggambarake sawijining
papan/panggonan
PAPAN WISATA
PULO BAWEAN
Pulo Bawean
minangka salah sijine papan wisata ing kutha Gresik,Jawa Timur. Pulo iki pancen
endah lan nyengsemake. Pulo Bawean mapane ana sisih lore kutha Gresik kira-kira
adohe 110 km nyabrang segara. Yen arep menyang Pulo Bawean,kudu nganggo sarana
numpak kapal tongkang utawa kapal barang sing suwene 8 nganti 10 jam. Saka
Gresik menyang Pulo Bawean bisa nganggo Jet Foil lan uga bisa nganggo kapal
gedhe sing seminggu mung kaping pindho. Manawa numpak Jet Foil,utawa kapal
gedhe wektu kanggo layar saka Gresik tumuju Pulo Bawean mung butuh wektu 2-4
jam.
Bawean nduweni papan wisata kang apik-apik. Pantai Mayangkara ing Desa
Kepuh,Banyu Panas Taubat ing Sangkapura,Grojogan Lancar lan Patar Slamet,uga
Tlaga utawa Danau Kastoba sing kondhang kaendahan lan pesona alame. Pulo Bawean
pancen aset wisata sing kudu di jaga,dikembangake,lan dilestarikake. Mula saka
iku,Pemerintah Kabupaten Gresik ngrancang,manawa Pulo Bawean arep didadekake
Wisata Bali Loro.
b. Puisi
Ing bab puisi ( geguritan ) materi panyinaone biasane para siswa
diwulangake carane gawe geguritan,
pathokan/paugeran e geguritan lan siswa di wenehi tugas gawe geguritan.
Tuladha:
Kangene
atiku
Ing wengi
iki
Wengi seng
kebak lintang
Wengi seng
kebak rembulan
Aku tansah
kelingan sliramu
Angin kang
sumilir
Nambahi rasa
kangenku marang sliramu
Saben bengi
Aku tansah
mandengi
Mandengi
gambar lan photomu
Seng tak
simpen ana dompetku
Lintang
rembulan
Dadi kancaku
saben bengi
Sinar
rembulan kang endah
Bisa
ngayemke ati
Aku tansah
ngenteni
Lan dedongo
marang gusti
Supaya
sliramu cepet bali
Ngilangi
kangen ing ati
c.
Pewayangan
Ing bab pewayangan materi panyinaone biasane para siswa di wulangake
jenis-jenise wayang,lakon ing pewayangan contone cerita mahabarata .
4.
Pengembangan Panyinaone Ing SD
ing metode piwulangan basa jawa utawa mata piwulangan liyane, wes sewajare guru menehi materi panyinaon kang jelas lan kepenak.
Supaya siswa bisa ngerti makna saka babakan materi kang guru
terangno. Senajan materi kang diwenehi sawijining angel,
nanging yen cara sing digunakake dening guru iku sesuai karo siswane.
Banjur siswa ugo bakal bisa memahami piwulangan kanti becik. Ing pawulangan
supadoso guru ora mung menehi mater iwae.
Nanging sok-sok diselingi karo kegiatan
sing bisa nggawe siswa ora tegang nanging seneng nindakake piwulangan basa Jawa.
contone, guru menehi tugas nggawe gegeuritan sekarep,
nembangna tembang Jawa utawa tembang dolana, utawa dialog karo siswa
nggunakake basa Jawa. Kanthi aktivitas iki, siswa bakal gampang ngerti piwulangan kuwilan
uga bisa numbuhake kreatifitas.
Materi piwulang basa Jawa bisa diwulangake marang siswa
ben gampang menawa model panyinaon sing digawe guru padha karo muridte. Ing
njerone model panyinaon basa Jawa liwat pacelaton, geguritan, lan tetembangan
ngrupakne salah sijining alternatif ing mulang piwulang basa Jawa, sing utamane
nang anak Sekolah Dasar.
Kanthi anane inovasi-inovasi anyar ing jero
piwulangan, dikarepna materi-materi sing katur disampek ake bisa tersalurne lan
bisa dingerti dening siswa. Kanthi siswa bisa ngerti isi materi
kang diwulangake, tegese guru utawa pemulang wis bisa nindakake tugase kanthi
becik.
Ing cara utawa model pasinaon ing pawiyatan
siswa sekolah kang digunakake,
arepa ora monoton. Dadine siswa bakal
nyenengilan semangat kanggo sinau basa Jawa. Ing tembung
liyane, ing donya pendidikan samesthine guru bisa ngawe inovasi ing piwulangan. Kanthi akehe inovasi-inovasis ing digawe
dening para piwulang,mula siswa wis samesthine iso ngerteni piwulangan kanthi
apik uga karo kebak semangat ing piwulangan, becik sinau neng sekolah
arepa neng omah.
C. DUDUTAN
Wujuding kasusastranMiturut wujude kasusastran iku
kaperang:
Geguritan iku
kasusastran kang kalebu basa pinathok Geguritan dhewe sabenere kalebu puisi
Jawa gagrak anyar. Saliyane puisi gagrak anyar ana sing arane puisi gagrak
lawas. Sing kalebu puisi Jawa gagrak lawas upamane tembang. Sing mbedakake
antarane puisi jawa gagrak anyar lan gagrak lawas sejatine anal an orane
paugeran-paugeran tertamtu. Tembang macapat upamane, kalebu gagrak lawas amarga
isih kaiket anane paugeran guru gatra, guru wilangan lan guru lagu. Dene
geguritan senajan wujude meh padha lan isih nggunakake paugeran nanging luwih
maedika / bebas.
Gancaran
(prosa) iku klebu kasusastran kang wujude paragraf-paragraf. Kang kalebu
gancaran iki upamane: cerkak / cerwil / cerita panglipur wuyung, Novel, Roman.
Draamayaiku
kasusastran kang wujude pacelathon / dialog. Kang kalebu drama upamane:
Kethoprak, ludrug, wayang wong.
KEPUSTAKAAN
Saka Buku :
Rosidi, Ajip. 1968. Ikhtisar Sejarah Sastra Indonesia.
Bandung: Putra Bardin
Badudu, J.S. 2009. Sari Kesusastraan Indonesia. Bandung:
Pustaka Prima
Yudiono, K.S. 2007. Pengantar Sejarah Sastra Indonesia.
Jakarta: PT Grasindo
Siswanto, Wahyudi. 2008. Pengantar Teori Sastra.
Jakarta: PT Grasindo.
Agni, Binar. 2010. Sastra Indonesia Lengkap.
Jakarta: Hi-Fest Publishing.
Saka Internet :
Yohan 2012 Prosa (versi Elektronik) diunduh pada 12
oktober 2014 dari http://id.shvoong.com/humanities/linguistics/2050683-pengertian-prosa/#ixzz28DvqVn7c
Dimas Erda WM 2012 Geguritan ten Boso Jowo diunduh pada 12 oktober 2014 darihttp://ithinkeducation.blogspot.com/2012/07/geguritan-ten-boso-jowo-puisi-di-dalam.html
Anggraini 2012 geguritan diunduh pada 12
oktober 2014 darihttp://anggraenisme.wordpress.com/2012/12/04/geguritan/
2013 diunduh pada 12 oktober 2014 darihttp://jv.wikipedia.org/wiki/Gancaran
Mbah Brata Edu 2010Kesusastran Jawa
diunduh pada 12 oktober 2014 darihttp://mbahbrata-edu.blogspot.com/2010/07/kasusastran-jawa_2208.html
Tidak ada komentar:
Posting Komentar